دنیای کوه

چرا صعود در زمستان؟

گروه‌های كوچكی از كوهنوردی مصداق اين سخن "كريس بانينگتون" ـ كوهنورد و كوه‌نويس بزرگ ـ هستند: «يك جاذبه بزرگ كوهنوردی، لذت تشنه‌آور خطر كردن است ...».

دست و پنجه نرم كردن با سخت‌ترين شرايط (هوای سردتر، برف سنگين‌تر، بادهای سخت‌تر، روزهای كوتاه‌تر)، ديدن آن روی با شكوه‌تر و وحشی‌تر كوهستان و برخورداری از سكوت آسمانی‌ آن و به جا گذاشتن ركورد، از انگيزه‌های كوهنوردانی است كه در زمستان به كوه مي‌زنند.

اما صعود زمستانی برای كسانی است كه در كوهنوردی تابستانی مهارت يافته‌اند، آموزش كافی ديده‌اند و به وسايل مناسب مجهزند.

اهميت و اولويت اين سه عاملی كه به آن اشاره شد، به همين ترتيب است. يعنی برای كار زمستانی، پيش از هر چيز بايد تجربه‌ خوبی در كوهپيمايی عادی به دست آورد، آموزش‌های تئوريك (با مطالعه و شيوه‌ی چهره به چهره) را دوره كرد و دست آخر تجهيزات لازم را تهيه و به آنها اعتماد كرد. به بيان ديگر، اين وسايل خوب نيست كه شما را قادر به اجرای يك برنامه‌ موفق يا كم‌خطر زمستانی مي‌كند، بلكه تجربه و دانش شماست كه بخش عمده‌‌ كار را تضمين مي‌كند.

همين جا لازم به توضيح است كه تجربه و دانش، دفع‌كننده‌ حتمی خطرهای كوه‌نوردی زمستانی (و به طور كلی هر نوع كوهنوردی ديگر) نيست، بلكه سبب آن می‌شود كه در ميدان سخت و بی‌ترحم اين ورزش، خوب بازی كنيد و مرتكب خطاهای فاحش نشويد (شايد!). رفتن به كوه در زمستان، بدون تمرين و بی‌آنكه بر جزئيات فنی كار مسلط باشيد، اقدام به خودكشی است، حتی اگر جديدترين و گران‌بهاترين وسايل را با خود داشته باشيد، اما اگر بهترين پوشاك و چادر را نداشته باشيد،‌ ممكن است كه تجربه و دانش‌تان شما را زنده نگه دارد؛ چه با فرمان به موقعی كه براي برگشت می‌دهد و چه با اجرای ريزه‌كاری‌های فنی يا ابتكار زدن‌های مكارانه.

کوه در زمستان جلوه‌ای پرشكوه و ديدنی دارد، اما وای اگر آن روی تندخوی‌اش بالا بيايد! هيچ كس نمی تواند بگويد كه «كوه مرا دوست دارد و آزارم نمی‌دهد». در واقع كوه همه را دوست دارد و زيبايی و نعمت‌های خود را به همگان چه پا بر آن بگذارد يا نه، عرضه می‌دارد،‌ اما او به راه خود می‌رود و معصوميت آن خالی از خصلت وحشيانه و خشن نيست. "یرژی كوكوچا" كوهنورد اعجوبه‌ای كه اندك زمانی پس از "رينهولد مسنر" و در مدتی بسيار كمتر از او موفق به صعود 14 قله‌ی بالای هشت هزار متر شد، به جز اولين هشت هزارمتری خود، بقيه را در زمستان يا از مسيرهای نو صعود كرد.

او گفته بود كه كوه‌ها با او مهربانند. ولي او در سال 1989 در برنامه صعود جبهه‌ جنوبی "لوتسه" سقوط كرد و كشته شد.

ذوق ديدن ستيغ‌ها و دامنه‌های پربرف و اشتياق درگيری با مشكلات، نمی‌تواند جايگزين تمرين‌هايی كه لازمه‌ روبه‌رو شدن با شرايط سخت زمستانی است بشود. برای داشتن يك صعود زمستانی خوب، بايد مسير را در تابستان صعود و يا دست كم اطلاعات مسير مورد نظر را خوب جمع كرده باشيد و كوهنوردی مشابه را در جاهای ديگر به انجام رسانده باشيد.

رفتن به كوه در زمستان بدون تمرين و بی‌آنكه بر جزئيات فنی كار مسلط باشيد، اقدام به خودكشی است، حتي اگر جديدترين و گران‌بهاترين وسايل را با خود داشته باشيد.

برای يادگيری كوهنوردی، به ويژه ريزه‌كاری‌های كار فنی و زمستانی، هيچ‌جا بهتر از گروه‌ها و باشگاه‌های كوهنوردی نيست. در اين جاها می‌توان از تجربه‌ ديگران برخوردار شد و با ديدن كارهای آنها انگيزه يافت. برای اجرای برنامه‌ خود «پا» پيدا كرد و با تأثير «هم افزایی »، synergic و كار گروهی به توانی بالاتر از جمع ساده‌ی توانایی های فردی دست يافت. حتی كسانی كه كارهای برجسته انفرادی انجام داده‌اند (برای مثال در ايران؛ زنده ياد جلال فروزان و محمد نوری) دانش و تجربه خود را در جريان كار گروهی و در گروه‌های كوهنوردی به دست آورده‌اند. اين افراد پس از رسيدن به حدی از قابليت، ممكن است به دلايلی و در چند روز كاری هم به برنامه های انفرادی دست بزنند.

چند نكته:

• كوهنوردی در زمستان كاری جدی است كه خطرهايی در بر دارد. بدانيد كه چه می‌كنيد و بكوشيد كه خانواده‌ و نزديكان شما هم از واقعيت‌های كار مورد علاقه‌تان اطلاعاتی داشته باشند. خود را با بيمه‌های مناسب پوشش دهيد.

• بدون آن كه در كوهنوردی غير زمستانی مهارت يافته باشيد، در زمستان به كوه نرويد.

• گاه كوهنوردی در ماههای خارج از فصل رسمی زمستان هم می‌تواند به اندازه‌‌ای و حتی بيشتر از صعود زمستانی دشوار يا خطرناك باشد. فروردين ماه می‌تواند هوای بسيار متغير و پرخطری داشته باشد، چند نفر از برترين كوهنوردان دماوندپيمای ايران در فروردين جان خود را در راه صعود به قله دماوند از دست داده‌اند: مجيد بنی ‌هاشمی، فرامرز فرامرزپور و پسرش مرتضی، و جلال فروزان.

• گروههای كوچك (6-5 نفره) تركيب خوبی برای صعود زمستانی است. در چنين گروهی هم قابليت تحرك زياد است، هم امكان امداد در شرايط اضطراری و همچنين به راحتی مي‌توان پسماندها را جمع‌آوری و از آلوده‌سازی و تخريب محيط جلوگيري كرد.

• در انتخاب وسايل خوب دقت كنيد، لازم نيست جديدترين كفش و پوشاك موجود در بازار را بخريد. با كوهنوردان با تجربه مشورت كنيد و وسايل خود را در برنامه‌های يك روزه زمستانی يا در مسيرهای شناخته شده و مطمئن امتحان كنيد و چيزهای اضافه با خود نبريد. باركشی در شيب‌های پوشيده از برف طاقت ‌فرسا است.

• حدود سه برابر زمانی كه صرف يك صعود در تابستان مي‌كنيد، برای همان صعود در فصل زمستان در نظر بگيريد.

• شيوه‌های مقابله با سرمازدگی و ديگر خطرها را فرابگيرد. اصول جست‌وجو و نجات را در برنامه‌هایی پيش از صعود‌های بزرگ تمرين كنيد.

• ياد بگيريد كه كارهايی مانند بستن بند كفش، عكاسی، حمايت كردن و هر كار ديگری با وسايل كوهنوري را با دستكش انجام دهيد.

• عينك مناسب (ضد UV) و كرم ضدآفتاب را فراموش نكنيد.

• جانورانی مانند بزكوهی و ميش، در زمستان باردار هستند و در مواردی ممكن است به علت گرسنگی و خستگی توان فرار نداشته باشند. با آنها مهربان باشيد و آسوده‌شان بگذاريد. حيواناتی مانند خرس هم ممكن است در سوراخ‌ها و غارها در حالت نيمه خواب باشند، به اين گونه مكان‌ها نزديك نشويد.

• از سوزاندن شاخه درختان و بوته‌ها براي گرم كردن خود بپرهيزيد.

نويسنده:عباس محمدی